فراوان پشتيبانى دشمن و كمى امكانات پشتيبانى مسلمانها جست و جو كرد . اگر نيروهاى اسلام صرفاً به محاصرهء خيبر اكتفا مىكردند ، به احتمال زياد ، قبل از اين كه يهود خيبر تسليم ارتش اسلام شوند ، آذوقهء مسلمانان تمام مىشد و در مضيقه قرار مىگرفتند ، درحالى كه دشمن به ميزان كافى از امكانات پشتيبانى و ذخيرهء مواد غذايى برخوردار بود . « 1 » پيامبر صلى الله عليه و آله با حفر خندق در قسمتى از دور مدينه در جنگ احزاب ، راه مواصلاتى را بر دشمن بست و او را با استعداد زياد ، پشت خندق نگه داشت و توان رزمى و نبرد را از آنان گرفت . دشمن با داشتن نيرويى به تعداد ده هزار نفر حدود سى رور پشت خندق معطّل ماند و مواد غذايى و آذوقه‌هايش به پايان رسيد . « 2 » و بدون دستيابى به نتايج مثبت و با تحمّل خسارات ، مجبور به عقب‌نشينى شد . همچنين ابوسفيان در بدر صغرى ، به علت نداشتن خوار و بار ، علوفه و امكانات پشتيبانى ، قبل از رسيدن نيروهاى اسلام ، دست به عقب‌نشينى زد و به مكه بازگشت . « 3 » - بررسى امكانات ضرورى و حياتى : فرمانده بايد امكانات ضرورى و حياتى دشمن را بررسى و شناسايى كند و زمينهء استفادهء از آنها را سلب نمايد . در جنگ‌هاى صدر اسلام ، با توجه به شرايط آب و هوايى منطقه و ديگر امكانات و وسايل ، چون اسب و شتر كه در جنگ به‌كار گرفته مىشد ، « آب » نيز يكى از ضروريات جنگ به‌حساب مىآمد و احتمال شكست نيرويى كه در نبرد به آب دسترسى نداشت ، بيشتر بود . بدين جهت ، نيروها

--> ( 1 ) - سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 332 ؛ طبقات ، ج 2 ، ص 113 و فروغ ابديت ، ج 2 ، ص 642 . ( 2 ) - مغازى ، ج 2 ، ص 369 . ( 3 ) - بحارالانوار ، ج 2 ، ص 42 .